Dünyanın önde gelen reasürans şirketlerinden Munich Re, Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen COP31 İklim Zirvesi vesilesiyle son 40 yılın hava felaketi bilançosunu açıkladı. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 20 ülkeden 13’ünde hava kaynaklı afetlerin milli gelire oranı artarken, küresel ölçekte yaşanan kayıpların yaklaşık yarısının hala sigortasız olduğu ortaya kondu.
Küresel reasürans devi Munich Re, 1986–2025 yıllarını kapsayan 40 yıllık süreçte seçilmiş 20 büyük ve orta gelirli ekonomide sel, fırtına, dolu ve orman yangını gibi hava koşullarına bağlı afetlerin Gayri Safi Milli Gelir (GSMH) üzerindeki yükünü analiz etti. Raporda, iklim değişikliğinin tetiklediği aşırı hava olaylarının ulusal ekonomilerden giderek daha büyük pay aldığı vurgulandı.
Türkiye’de Kayıp Yükü 40 Yıl Öncesinin Üzerinde
Analiz edilen 20 ülkenin 13’ünde (2016–2025 dönemi ortalaması), 1986–1995 dönemine kıyasla milli gelir içindeki göreceli kayıp yükünün arttığı tespit edildi. Türkiye’nin de yer aldığı bu listede ABD, Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Japonya, Kanada ve Brezilya gibi ekonomiler bulunuyor.
COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye’ye dair özel verilerin paylaşıldığı raporda şu tespitler öne çıktı:
En Maliyetli Hava Olayı: Türkiye'de son 40 yılda kaydedilen en maliyetli hava kaynaklı felaketin 2025 yılında yaşanan soğuk hava dalgası olduğu belirtildi.
Milli Gelire Oranı: Türkiye'de yıllık ortalama milli gelir kaybı payı 1996–2000 dönemindeki zirvesinden bu yana bir miktar düşüş gösterse de, analizin başlangıç dönemi olan 1986–1995 seviyelerinin üzerinde kalmaya devam etti.
Deprem Gerçeği Notu: Raporda, Türkiye ve Yeni Zelanda’nın depremlere karşı son derece hassas ülkeler olduğuna dikkat çekilerek, yalnızca hava koşullarına bağlı tehlikelere odaklanan bu verilerin Türkiye'nin toplam doğal afet yükünün tamamını yansıtmadığı vurgulandı.
Afet Kayıplarının Yarısı Hâlâ Sigortasız
Munich Re analizinin sigorta sektörü açısından en dikkat çekici bulgusu ise korunma açığı oldu. 20 ülkenin tamamında hava felaketlerinden kaynaklanan kayıpların sigortasız kalan oranı, 1986–1990 döneminde yaklaşık üçte iki seviyesindeyken, 2021–2025 döneminde ortalama olarak yarıya düştü. Ancak son dönemde dahi küresel hava felaketi kayıplarının yaklaşık yüzde 50'sinin sigorta kapsamı dışında kaldığına dikkat çekildi.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Munich Re Baş İklim Bilimcisi Tobias Grimm, ulusal gelirin küçük yüzdeleri gibi görünen bu oranların arkasında milyarlarca dolarlık hasar görmüş ev, işletme ve altyapı bulunduğunu belirterek şunları kaydetti:
"Önleme ve uyum çalışmaları hasarı oluşmadan önce azaltabilirken, sigorta ise hane halklarının, işletmelerin ve ekonomilerin önlenemeyen kayıplardan kurtulmasına ve ayağa kalkmasına yardımcı olur."
Avrupa ve ABD’de Tarihi Zirveler
Rapora göre 2021–2025 döneminde sekiz ülke son 40 yılın en yüksek beş yıllık kayıp/GSYİH ortalamasını gördü. Amerika Birleşik Devletleri, yıllık ortalama GSYİH’sinin %0,5’inden fazlasını hava felaketlerine kaybederek zirvede yer aldı. Avrupa’da ise 2024 Valencia sel felaketinin etkisiyle İspanya’nın kayıp oranı üç katına çıkarak %0,2’yi aşarken, 2021 Ahr Vadisi sellerinin vurduğu Almanya’da bu oran %0,3’e yaklaştı.
