Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Hayat Tabloları 2023-2025 sonuçlarına göre Türkiye’de doğuşta beklenen yaşam süresi 78,5 yıla yükseldi. Bir kişinin günlük faaliyetlerini kısıtlayan bir sağlık sorunu olmadan yaşaması beklenen süre ise 58 yıl olarak hesaplandı. Yaşam süresinin uzamasıyla birlikte, yaşamın ilerleyen yıllarını yalnızca daha uzun değil; sağlıklı, aktif, sosyal ve finansal açıdan güvenli geçirebilmek de giderek daha önemli hale geliyor. AgeSA, 2019 yılından bu yana sürdürdüğü “Her Yaşta” projesiyle toplumda sağlıklı ve aktif yaş alma konusunda farkındalık yaratırken, bireyleri geleceğe bugünden hazırlanmaya teşvik ediyor.
TÜİK verilerine göre Türkiye’de doğuşta beklenen yaşam süresi bir önceki döneme kıyasla 0,4 yıl artarak 78,5 yıla ulaştı. Kadınlarda beklenen yaşam süresi 81,1 yıl, erkeklerde ise 75,9 yıl olarak gerçekleşti. Öte yandan sağlıklı yaşam süresi 58 yıl olarak hesaplandı. Bu veriler, yaşam süresinin uzamasıyla birlikte yaşlanma deneyiminin niteliğinin de önem kazandığını ortaya koyuyor. Sağlığın ve bağımsızlığın korunması, sosyal ilişkilerin sürdürülmesi, aktif bir yaşamın devam ettirilmesi ve finansal güvenliğin sağlanması, ilerleyen yaşlarda yaşam kalitesini belirleyen temel unsurlar olarak öne çıkıyor.
AgeSA, bu ihtiyaçtan yola çıkarak 2019 yılında hayata geçirdiği “Her Yaşta” projesiyle yaşlanmaya ilişkin toplumsal farkındalığı güçlendirmeye yönelik çalışmalarını sürdürüyor. “Her Yaşta Dolu Dolu Yaşa” mottosuyla yürütülen proje; yaşlılığa ilişkin kalıplaşmış ve olumsuz algıların dönüşmesine katkı sunmayı, farklı yaş gruplarını aktif ve sağlıklı bir geleceğe hazırlamayı ve yaş almayı hayatın doğal bir parçası olarak ele alan bir yaklaşımın yaygınlaşmasını hedefliyor.
Uzun ve İyi Bir Yaşam İçin Hazırlık Bugünden Başlıyor
Her Yaşta, yaşlanmayı yalnızca ileri yaşlara ait bir konu olarak değil, yaşamın her döneminde hazırlık yapılması gereken doğal bir süreç olarak ele alıyor. Proje kapsamında yürütülen çalışmalar; sağlıklı ve aktif yaşam, sosyal bağların korunması, finansal hazırlık ve yaş ayrımcılığıyla mücadele gibi farklı başlıklarda toplumsal farkındalığı artırmayı hedefliyor.
Altı yılı aşkın süredir sürdürülen çalışmalarla Her Yaşta; araştırmalardan içerik üretimine, farkındalık kampanyalarından sivil toplum desteklerine uzanan kapsamlı bir sosyal etki alanına dönüştü. Proje, bireylerin daha uzun bir yaşamın yanı sıra daha sağlıklı, aktif ve güvenli bir gelecek için bugünden harekete geçmesine katkı sunmayı amaçlıyor.
Her Yaşta, Yaşlanmayı Toplumsal Gündemin Bir Parçası Haline Getiriyor
Her Yaşta’nın yol haritası, 2019 yılında gerçekleştirilen Türkiye temsili “Türkiye’de Yaşlılık Tahayyülleri ve Pratikleri” araştırmasıyla şekillendi. Araştırmanın bulgularını kitaplaştırarak kamuoyuyla ve ilgili paydaşlarla paylaşan AgeSA; yaş ayrımcılığı, aktif yaş alma ve kuşaklar arası dayanışma başlıklarında farklı çalışmalar hayata geçirdi.
“Yaşı Yok” farkındalık kampanyası, “Her Yaşta Dolu Dolu Yaşa” kitabı, Her Yaşta podcast serisi ve farklı yaşlardan ilham veren yaşam hikâyeleri aracılığıyla yaşa ilişkin kalıplaşmış yargılar farklı mecralarda gündeme taşındı.
Her Yaşta’nın dijital kanalları üzerinden sağlık, kültür, seyahat, hobi, finans ve sosyal yaşama ilişkin içerikler düzenli olarak paylaşılırken, yürütülen farkındalık çalışmalarıyla sosyal medyada her yıl ortalama 15 milyon kullanıcıya ulaşılıyor.
“Türkiye Nasıl Yaşlanıyor?” Araştırması Hazırlığın Önemini Ortaya Koydu
AgeSA, Her Yaşta’nın beşinci yılı kapsamında 2024 yılında “Türkiye Nasıl Yaşlanıyor?” araştırmasını gerçekleştirdi. Türkiye temsili araştırma, 35-55 yaş arasındaki bireylerin önemli bir bölümünün yaşlanmaya kendini yeterince hazır hissetmediğini ortaya koydu.
Araştırmada sağlık, hareketlilik ve zihinsel zindelik öne çıkan kaygı alanları arasında yer alırken, finansal ve sosyal hazırlığın da yeterli düzeyde olmadığı görüldü. Araştırma ayrıca bireylerin yaşlılık dönemine ilişkin hayallerinin sınırlı kaldığına işaret etti.
Araştırma sonuçları, yaşlanmaya ilişkin hazırlığın yalnızca ilerleyen yaşlarda gündeme alınacak bir konu olmadığını; sağlık, sosyal yaşam ve finansal güvence boyutlarıyla daha erken yaşlardan itibaren ele alınması gerektiğini ortaya koydu.
Her Yaşta Fonu ile Yaşlanma Alanındaki Projelere Güçlü Destek
Her Yaşta’nın toplumsal etkisini güçlendiren önemli çalışmalardan biri de 2021 yılında Sivil Toplum için Destek Vakfı iş birliğiyle hayata geçirilen Her Yaşta Fonu oldu. Fon, yaşlanma alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarının sahadaki deneyimlerini somut projelere dönüştürmelerine ve daha geniş kitlelere ulaşmalarına destek oluyor.
Yaşlı bireylerin iyi olma halini güçlendiren projelerin yanı sıra sağlık, eğitim ve kadın çalışmaları gibi yaşlanmayla kesişen alanları da destekleyen Fon kapsamında, 2021 yılından bu yana toplam 13 projeye destek sağlandı.
Fonun dördüncü döneminde 1.250.000 TL hibe desteğiyle hayata geçirilen Alz-TAG Projesi ise teknoloji, eğitim ve rehberliği bir araya getiren çalışmalardan biri oldu. Türkiye Alzheimer Derneği ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Davranış Nörolojisi Anabilim Dalı iş birliğiyle yürütülen proje kapsamında 19 ilde 534 Alzheimer hastası ve yakınına ulaşıldı.
Proje kapsamında Alzheimer hastalarının güvenliğini desteklemek amacıyla Bluetooth tabanlı akıllı takip cihazları sağlanırken, hasta yakınlarına risk yönetimi ve bakım süreçlerine yönelik eğitimler verildi.
Projenin etki değerlendirmesi, geliştirilen modelin bakım verenlerin günlük yaşamında somut bir karşılık bulduğunu ortaya koydu. Alz-TAG’ı rutinlerine dahil eden hasta yakınlarının tamamı stres seviyelerinin azaldığını belirtirken, yaygın anksiyete puanlarında ortalama yüzde 7,7 düşüş kaydedildi. Katılımcıların yüzde 84’ü teknolojik cihazları bakım sürecine nasıl dahil edeceği konusunda yeterli bilgiye ulaştığını, yüzde 80’i ise güvenlik riskleri ve risk yönetimi konusundaki farkındalığının arttığını ifade etti.
Projenin yarattığı etki, 1 milyon TL’nin üzerinde ek kaynak oluşturulmasına da katkı sağladı. Bu kaynakla 83 Alzheimer hastası ve yakınına daha akıllı takip cihazı ulaştırılması için gerekli bütçe oluşturuldu.
AgeSA, Her Yaşta kapsamında araştırma, farkındalık, içerik üretimi ve sivil toplum iş birlikleriyle toplumun yaşlanmaya bakışını dönüştürmeye yönelik çalışmalarını sürdürürken, bireylerin daha uzun bir yaşamın yanı sıra daha sağlıklı, aktif ve güvenli bir gelecek için bugünden harekete geçmesine katkı sağlamayı hedefliyor.
