Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminde denetimlerin sıklaşmasıyla birlikte sahte sigortalılık vakaları daha görünür hale geldi. Özgür Erdursun, özellikle fiili çalışma olmadan yapılan sigorta bildirimlerinin uzun vadede ciddi sonuçlar doğurduğunu belirterek vatandaşları uyardı.
Sahte sigortalılık nasıl ortaya çıkıyor?
Sahte sigortalılık, bir kişinin gerçekte çalışmadığı halde bir işyerinde sigortalı gibi gösterilmesi anlamına geliyor. Bu durum çoğunlukla akraba veya tanıdık işyerlerinde “hatır için” kayıt yapılması, aracı kişiler üzerinden bilinmeyen işyerlerinden sigorta başlatılması ya da gerçekte faaliyet göstermeyen şirketler üzerinden bildirim yapılması şeklinde görülüyor. Denetimlerde fiili çalışma tespit edilmezse bu kayıtlar geçersiz sayılıyor.
Prim kazanımı sanılırken hak kaybına dönüşebilir
Eksik prim günlerini tamamlamak veya daha avantajlı emeklilik şartlarından yararlanmak için tercih edilen bu yöntem, kısa vadede çözüm gibi görünse de uzun vadede ciddi riskler barındırıyor. Sistemde görünen her prim günü geçerli kabul edilmiyor; esas kriterin fiili çalışma olduğu vurgulanıyor. Yıllar sonra yapılan bir inceleme, emeklilik dahil tüm hakların yeniden değerlendirilmesine neden olabiliyor.
Emeklilik iptali süreci nasıl işliyor?
Kamuoyunda “emeklilik iptali” olarak bilinen süreç, teknik olarak sigortalılık sürelerinin geçersiz sayılmasıyla başlıyor. Şüpheli dönemler sistemden çıkarıldığında, bu günlere dayanarak yapılan emeklilik hesabı bozuluyor ve bağlanan aylık kesilebiliyor. Bu nedenle belirleyici unsur, sigortalılık süresinin gerçek olup olmadığı.
Gerçekten çalıştıysanız ne yapılmalı?
Fiilen çalıştığını düşünen kişiler için hukuki yollar açık bulunuyor. Ancak bu noktada ispat büyük önem taşıyor. Banka üzerinden yapılan maaş ödemeleri, bordrolar, puantaj kayıtları, işyeri yazışmaları ve tanık beyanları gibi belgeler mahkeme sürecinde belirleyici rol oynuyor. Bu tür kanıtlarla sigortalılığın geçerli olduğu yeniden kabul edilebiliyor.
Ağır yaptırımlar gündemde
Sahte sigortalılığın tespit edilmesi halinde sonuçlar oldukça ağır olabiliyor. Geçersiz sayılan prim günleri üzerinden bağlanan emekli maaşları geri istenirken, bayram ikramiyeleri ve sağlık harcamaları da iade kapsamına giriyor. Ayrıca işsizlik maaşı ve sosyal yardımlar gibi ödemeler de faiziyle birlikte geri talep edilebiliyor.
Uzun vadede büyük mali risk
“Seni sigortalı gösterelim” şeklinde sunulan tekliflerin önemli riskler taşıdığına dikkat çekiliyor. Ödenen paranın gerçekten SGK’ya aktarılıp aktarılmadığı belirsizliğini korurken, görünen prim günlerinin ileride geçersiz sayılması ihtimali bulunuyor. Bu durum, kısa vadeli kazanç beklentisinin uzun vadede ciddi borçlara dönüşmesine yol açabiliyor.
