Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), kefalet sigortası alanında faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin risk yönetimi uygulamalarını standartlaştıracak yeni bir düzenlemeye imza attı. "Kefalet Sigortasında Risk Kabul ve Yönetimine İlişkin Genelge (2026/23)", 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Genelge ile doğrudan ve dolaylı kefalet sigortası branşında ruhsatı bulunan sigorta şirketlerinin risk kabul süreçlerinden teminatlandırmaya, güvence yönetiminden bilgi sistemlerine kadar tüm süreçleri yeniden düzenleniyor. Düzenlemenin temel amacı, sektörün mali yapısını güçlendirmek, risk yönetimini etkinleştirmek ve kefalet sigortasında daha sürdürülebilir bir yapı oluşturmak olarak ifade ediliyor.
Risk grupları ve limitler netleşti
Genelge kapsamında ilk kez risk gruplarının tanımı ayrıntılı şekilde yapıldı. Aynı ekonomik bütünlük içinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler belirli kriterler çerçevesinde tek risk grubu olarak değerlendirilecek.
Sigorta şirketlerinin üstlenebileceği risklere ilişkin önemli sınırlamalar da getirildi. Buna göre;
- Bir sigorta ettiren veya risk grubu için üstlenilen net teminat riski, şirket özsermayesinin yüzde 10'unu aşamayacak.
- Şirketlerin toplam brüt kefalet teminat riski ise özsermayelerinin beş katı ile sınırlandırılacak.
- Belirli tutarın altındaki küçük ölçekli kefaletler ile kamu ihalelerine yönelik geçici kefalet senetleri bazı hesaplamalarda istisna kapsamında değerlendirilecek.
Kefalet teminatları beş risk grubuna ayrıldı
Yeni düzenleme ile kefalet teminatları risk seviyelerine göre ilk kez sistematik biçimde sınıflandırıldı.
Teminatlar;
- Birinci Grup (çok düşük risk),
- İkinci Grup (düşük risk),
- Üçüncü Grup (orta risk),
- Dördüncü Grup (yüksek risk),
- Beşinci Grup (çok yüksek risk)
olmak üzere beş ayrı kategori altında izlenecek.
Sınıflandırmada sigorta ettirenin özsermaye büyüklüğü, kredi derecelendirme notu, reasürans koruması ve alınan güvencelerin niteliği birlikte dikkate alınacak.
Finansal garanti niteliğindeki bazı kefaletler ise belirli şartları sağlasalar bile ilk üç grupta değerlendirilemeyecek ve en az dördüncü grup risk olarak sınıflandırılacak.
Güvenceler de dört ayrı gruba ayrıldı
Genelge, sigorta şirketlerinin kabul edeceği güvenceleri de risk kalitesine göre dört ayrı grupta topladı.
Nakit, mevduat, banka teminat mektupları ve kamu borçlanma araçları birinci grup güvence olarak kabul edilirken; ipotekler, hisse senetleri, elektronik ürün senetleri ve çeşitli finansal varlıklar ikinci ve üçüncü gruplarda yer aldı. Diğer tüm güvence türleri ise dördüncü grup kapsamında değerlendirilecek.
Ayrıca her güvence türü için risk hesaplamalarında kullanılabilecek net gerçekleşebilir değer oranları da düzenleme kapsamında belirlendi.
Finansal risk değerlendirme birimi zorunlu hale geliyor
Genelge ile kefalet sigortası düzenleyen şirketlerde "Finansal Riskler Değerlendirme Birimi" kurulması zorunlu tutuldu.
Bu birimde görev yapacak personelin;
- en az dört yıllık üniversite mezunu olması,
- kredi veya kefalet tahsisi alanında en az beş yıllık deneyime sahip bulunması,
- SEGEM tarafından düzenlenecek eğitimleri tamamlayarak yapılacak sınavlarda başarılı olması
gerekecek.
Mevzuatta önemli değişiklik yapılması halinde ise yenileme eğitimi ve sınavı zorunlu olacak.
Onay süreçleri risk seviyesine göre değişecek
Kefalet teminatlarının onay mekanizmaları da risk gruplarına göre yeniden düzenlendi.
Düşük riskli işlemler iki imza ile sonuçlandırılabilecek.
Orta riskli işlemler için en az üç kişilik komite onayı aranırken, yüksek ve çok yüksek risk grubundaki kefaletlerde yönetim kurulu veya yetkilendireceği üyelerin de onay sürecine dahil olması zorunlu olacak.
Olumsuz mali tabloya sahip firmalara sıkı kriter
İflas süreci bulunan, konkordato ilan eden veya borçlarını ödeyemediği belgelenen kişi ve şirketler için kefalet sigortası düzenlenemeyecek.
Ayrıca kredi kayıt sistemlerinde son bir yıl içerisinde olumsuz kayıt bulunan firmalara kefalet verilebilmesi için ilave güvence şartlarının sağlanması ve yönetim onayının alınması gerekecek.
İzleme ve erken uyarı sistemi kurulacak
Sigorta şirketleri, düzenledikleri kefalet senetlerini yalnızca tahsis aşamasında değil, teminat süresi boyunca da düzenli olarak izleyecek.
Finansal bozulmalar, sektör riskleri, hukuki süreçler, protestolu senetler, karşılıksız çekler ve benzeri gelişmeler bilgi sistemleri üzerinden sürekli takip edilecek.
Erken uyarı mekanizmaları sayesinde risk artışlarının üst yönetime zamanında raporlanması zorunlu hale getirilecek.
Elektronik kefalet sistemi yaygınlaşıyor
Genelge ile elektronik kefalet (e-Kefalet) uygulaması da kapsamlı şekilde düzenlendi.
Buna göre kefalet senetlerinin oluşturulması, doğrulanması, lehtara iletilmesi, saklanması ve güncellenmesi elektronik ortamda gerçekleştirilecek.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM), elektronik imzalı kefalet senetlerinin doğrulanması ve ilgili taraflara iletilmesinden sorumlu olacak.
Ayrıca tüm kefalet poliçeleri, reasürans bilgileri, risk grupları ve güvence kayıtları eş zamanlı olarak SBM sistemine aktarılacak.
Geçiş süreci
Yeni Genelge 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
25 Nisan 2025 tarihli Kefalet Sigortası Hakkında Genelge ise aynı tarihte yürürlükten kaldırılacak.
Şirketler, yürürlük tarihinden önce düzenlenmiş ancak halen geçerli olan tüm kefalet poliçe ve senetlerini yeni sınıflandırma sistemine uyarlayarak en geç 31 Ocak 2027 tarihine kadar Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemine aktarmakla yükümlü olacak.
