ABD-İran geriliminin tırmanmasıyla Hürmüz Boğazı'nda deniz taşımacılığının yeniden durma noktasına gelmesi, küresel sigorta ve lojistik sektörünü alarma geçirdi. Günlük gemi geçişlerinin dibe vurduğu bölgede, artan güvenlik tehditleri nedeniyle savaş riski primleri ve sigorta maliyetlerinin fırlaması bekleniyor.
Günlük geçişler 9 gemiye kadar düştü
ABD/İsrail-İran Savaşı öncesi günlük ortalama 130 geminin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda trafik, savaş sürecinde yüzde 90'dan fazla azalmıştı. 14 Haziran'da varılan mutabakatla günlük 70 geminin üzerine çıkan trafik, bölgede gemilere yönelik yeni saldırılar ve artan gerilimle yeniden keskin bir düşüşe geçti. Veri analitik şirketi Kpler'a göre, boğazdan 15 Temmuz'da yalnızca 9 ticari gemi geçiş yapabildi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın boğazdan geçen gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıklaması (daha sonra bu karardan vazgeçilerek Körfez ülkeleriyle anlaşma yoluna gidileceği duyuruldu) ve İran'ın buna sert tepki göstermesi, deniz ticareti koridorundaki risk algısını zirveye taşıdı.
UTİKAD Başkanı Engin: Sigorta maliyetleri artacak, navlunlar yükselecek
Gelişmeleri değerlendiren Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) Başkanı Bilgehan Engin, Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol ticaretinin yaklaşık 5'te 1'inin geçtiği kritik bir hat olduğunu hatırlatarak, krizin sigorta ve finansal güvence boyutuna dikkat çekti.
Engin, bölgedeki güvenlik risklerinin yeniden yükselmesiyle yaşanacak senaryoyu şu sözlerle özetledi:"Bölgedeki güvenlik risklerinin yeniden yükselmesi halinde armatörler ve taşıyıcılar risk analizlerini güncelleyecek. Savaş riski primleri ve sigorta maliyetleri artabilecek, bazı hatlarda ilave güvenlik tedbirleri alınabilecek. Bu gelişmeler navlunlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluştururken özellikle enerji, petrokimya ve ham madde tedarik zincirlerinde ciddi maliyet artışlarına neden olabilir."
Şirketler maliyetten çok "Sürekliliğe" odaklandı
Pandemi, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Kızıldeniz krizinin ardından sektörün yüksek jeopolitik risk ortamında hayatta kalmayı öğrendiğini belirten Engin, sigorta ve navlun maliyetlerindeki artışa karşı armatörlerin refleks değiştirdiğini ifade etti. Engin, şirketlerin artık salt maliyet odaklı bir anlayıştan ziyade, riskleri sigorta ve alternatif rotalarla sübvanse ederek tedarik zincirinin sürekliliğini esas alan bir planlamayla hareket ettiğini vurguladı.
Küresel enflasyon tehlikesi
Geçiş maliyetlerini ve risk primlerini artıracak her türlü uygulamanın küresel tedarik zincirini zedeleyeceğini belirten UTİKAD Başkanı Bilgehan Engin, stratejik noktalardaki ilave maliyetlerin navlunlara yansımasının kaçınılmaz olduğunu, özellikle enerji taşımacılığındaki sigorta ve navlun artışlarının üretimden nihai tüketiciye kadar tüm sektörleri vurarak küresel ölçekte enflasyonist baskıyı tırmandırabileceği uyarısında bulundu.
