Çin, ekonomik büyümedeki yavaşlamaya karşı finans sisteminin kredi verme kapasitesini güçlendirmek için ülkenin en büyük banka ve sigorta şirketlerine 300 milyar yuan, yaklaşık 45 milyar dolar, sermaye aktarıyor. Son hamleyle birlikte 2025 başından bu yana kamu tarafından finans kuruluşlarına sağlanan sermaye desteği 800 milyar yuana ulaşıyor. Pekin böylece doğrudan mali teşvikten ziyade bankaların bilançolarını güçlendirerek reel ekonomiye kredi akışını desteklemeyi hedefliyor.
Çin yönetimi, dünyanın ikinci büyük ekonomisinde büyümeyi desteklemek ve finansal risklere karşı tamponları güçlendirmek amacıyla son yılların en kapsamlı banka ve sigorta şirketi sermayelendirme operasyonlarından birini devreye sokuyor.
Çin Maliye Bakanlığı, sekiz büyük finans kuruluşuna sermaye sağlamak amacıyla 300 milyar yuanlık özel tahvil ihraç edecek. Yaklaşık 45 milyar dolara karşılık gelen kaynak, Industrial & Commercial Bank of China (ICBC), Agricultural Bank of China (AgBank) ve People’s Insurance Company of China gibi büyük kamu finans kuruluşlarına aktarılacak.
Yeni paket, 2025 başından bu yana sağlanan toplam 500 milyar yuanlık kamu sermaye desteğine ekleniyor. Böylece Pekin'in finans sistemini güçlendirmek için devreye soktuğu sermaye enjeksiyonlarının toplam büyüklüğü 800 milyar yuana ulaşacak.
Pekin büyüme hedeflerini korumak istiyor
Yeni sermaye desteği Çin ekonomisinin büyüme ivmesinin zayıfladığı bir dönemde geliyor.
Başbakan Li Qiang kısa süre önce yetkililere yıllık büyüme hedeflerine ulaşmak için çaba gösterilmesi çağrısında bulundu. Hükümet aynı zamanda şirketler ve tüketicilere yönelik kredi sübvansiyonları ve diğer finansman destekleri üzerinde çalışıyor.
Çin bankalarının sermaye yeterlilik oranları halen güçlü görünse de, hükümetin amacı finans kuruluşlarına şirketlere ve hane halkına daha fazla kredi sağlayabilecek ek bilanço kapasitesi kazandırmak.
Pekin açısından finansal istikrar da kritik önem taşıyor. Çin ekonomisi bir yandan ABD ile uzun süreli ticaret ve teknoloji rekabetiyle mücadele ederken diğer yandan gayrimenkul sektöründeki sorunlar ve yerel yönetimlerin büyüyen borç yüküyle karşı karşıya.
Huayuan Securities analisti Liao Zhiming'e göre operasyon bir acil kurtarma paketi olarak görülmemeli.
Liao, büyük kamu finans kuruluşlarının yeniden sermayelendirilmesinin son iki yıldır planlanan bir politika olduğunu belirterek temel amacın bankaların hem düzenleyici sermaye gereksinimlerini karşılayabilmesini hem de reel ekonomiye kredi desteğini sürdürebilmesini sağlamak olduğunu ifade etti.
ICBC ve AgBank sermayelerini güçlendiriyor
Program kapsamında Çin'in en büyük bankalarına önemli miktarda sermaye aktarılacak.
Agricultural Bank of China 160 milyar yuana kadar, dünyanın aktif büyüklüğü açısından en büyük bankası ICBC ise 100 milyar yuan tutarında sermaye artırımı gerçekleştirmeyi planlıyor.
Her iki banka da sağlanan kaynağın tamamını çekirdek Tier-1 sermayelerini güçlendirmek amacıyla kullanacak.
Maliye Bakanlığı, AgBank'ın sermaye artırımına 130 milyar yuan, ICBC'nin sermaye artırımına ise 70 milyar yuan katkı sağlayacak. China National Tobacco Corp. da her iki bankanın sermaye artırımında büyük yatırımcılardan biri olacak.
Bakanlık ayrıca People’s Insurance Company'nin 15 milyar yuanlık sermaye artırımının tamamını karşılayacak.
Export-Import Bank of China'ya 30 milyar yuan, China Life Insurance'a 35 milyar yuan, China Taiping Insurance Group'a 7 milyar yuan, China Reinsurance Group'a 3 milyar yuan ve China Export & Credit Insurance Corp.'a 10 milyar yuan aktarılacak.
Bankaların kâr marjları tarihi dipte
Sermaye desteğinin önemli nedenlerinden biri Çin bankalarının hızla daralan kâr marjları.
Bankacılık sektöründe ortalama net faiz marjı tarihi düşük seviyelere gerilerken, bankaların elde ettikleri kârları bilançoda tutarak sermayelerini güçlendirme kapasitesi de zayıflıyor.
Haziran itibarıyla Çin bankalarının ortalama sermaye yeterlilik oranı %15,26, çekirdek Tier-1 sermaye oranı ise %10,72 seviyesinde bulunuyordu.
Dolayısıyla sorun bankaların bugün sermaye yetersizliği yaşamasından ziyade, önümüzdeki dönemde hem kredi vermeyi sürdürebilecek hem de olası zararları karşılayabilecek daha büyük tamponlara ihtiyaç duymaları.
Küresel sermaye kuralları da etkili
Pekin'in operasyonunun arkasındaki bir başka neden ise dünyanın sistemik açıdan önemli bankalarına uygulanan Toplam Zarar Karşılama Kapasitesi (TLAC) standartları.
Çin'in büyük kamu bankaları küresel sistem açısından önemli finans kuruluşları arasında yer alıyor ve bu nedenle ilave sermaye gereksinimleriyle karşı karşıya bulunuyor.
Düzenleyiciler son yıllarda ülkenin altı büyük kamu bankasının sermayesini kademeli olarak güçlendiriyor.
Geçen yıl Bank of China ve Postal Savings Bank of China'nın da aralarında bulunduğu dört bankaya devlet tahvilleri yoluyla toplam yaklaşık 69 milyar dolar sermaye aktarılmıştı.
Yeni operasyon, 2024'te başlayan bu daha geniş çaplı politikanın devamı niteliğinde.
Sigorta şirketleri de güçlendiriliyor
Pekin yalnızca bankalara değil, sigorta sektörüne de sermaye sağlıyor.
Çinli sigorta şirketleri uzun süren düşük faiz ortamının yarattığı baskıyla karşı karşıya. Yatırımlarından elde edilen getirilerin azalması, sigorta şirketlerinin yükümlülüklerini finanse etmesini giderek zorlaştırıyor.
Sermaye enjeksiyonlarının sigorta şirketlerinin ödeme gücü oranlarını yükseltmesi, yatırım ve sigortacılık faaliyetlerinden doğabilecek zararları karşılama kapasitesini artırması bekleniyor.
Çinli düzenleyiciler aynı zamanda sigorta sektöründeki denetimi sıkılaştırıyor. Geçen hafta yayımlanan Sigorta Kanunu değişiklik taslağı, hissedarların daha sıkı denetlenmesi, asgari sermaye koşullarının artırılması, yüksek riskli şirketlere daha erken müdahale edilmesi ve sigortalıların daha güçlü korunması gibi düzenlemeler içeriyor.
Çin'in teşvik modelinde bankalar merkezde
Pekin'in son adımı Çin'in ekonomik yavaşlamayla mücadelede izlediği strateji açısından da dikkat çekici.
Hükümet yalnızca doğrudan kamu harcamalarını artırmak veya para politikasını gevşetmek yerine, finans sisteminin bilançosunu güçlendirerek ekonomiye kredi aktarım kapasitesini artırmaya çalışıyor.
Bu strateji özellikle kredi talebinin zayıf, bankaların faiz marjlarının ise tarihi düşük seviyelerde olduğu mevcut ortamda önem kazanıyor.
Daha güçlü sermaye yapısı, bankaların stratejik sektörlere, altyapı projelerine ve özel şirketlere finansman sağlamaya devam etmesine olanak tanıyabilir.
Aynı zamanda gayrimenkul sektöründeki gerileme, yerel yönetim borçları ve zayıf hane halkı talebinden kaynaklanabilecek zararlar karşısında finans sistemine daha büyük bir tampon sağlayabilir.
Büyümeye destek, finansal risklere karşı tampon
Çin'in 45 milyar dolarlık yeni hamlesi klasik anlamda doğrudan bir ekonomik teşvik paketinden farklılaşıyor. Kaynak doğrudan tüketici veya şirketlere aktarılmak yerine, ekonomiye kredi sağlayan finans kuruluşlarının bilançolarına giriyor.
Pekin böylece iki hedefi aynı anda gerçekleştirmeye çalışıyor: ekonomik büyümeyi desteklemek ve finansal sistemde biriken riskleri kontrol altında tutmak.
Ancak sermaye enjeksiyonu bankaların kredi verme kapasitesini artırsa da, ekonomideki temel sorunlardan biri olan zayıf kredi talebini tek başına çözmeyebilir. Bu nedenle operasyonun büyümeye nihai katkısı, şirketlerin ve hane halkının daha fazla borçlanma ve harcama isteği gösterip göstermeyeceğine de bağlı olacak.
Bloomberg Intelligence analistlerinin hesaplamalarına göre sermaye artırımları ICBC'nin yıllıklandırılmış hisse başına kârında yaklaşık %3,5, AgBank'ta ise %6,3 oranında sulanmaya neden olabilir.
Piyasaların ilk tepkisi de temkinli oldu. Hong Kong işlemlerinde ICBC hisseleri %0,78, AgBank %0,69 gerilerken People’s Insurance yatay seyretti.
