Küresel ölçekte finansal sistemin karşı karşıya olduğu en büyük risklerden biri olarak gösterilen emeklilik tasarruf açığı, doğal afetlerden kaynaklanan koruma açığını geride bıraktı. Küresel Sigorta Birlikleri Federasyonu'nun (GFIA) "Global Protection Gaps and Recommendations for Bridging Them" raporuna göre, dünyadaki emeklilik tasarruf açığı yıllık yaklaşık 1 trilyon ABD doları seviyesinde bulunuyor.
Rapora göre emeklilik tasarruf açığı, bireylerin emeklilik döneminde ihtiyaç duyacağı gelir ile mevcut tasarruflarının sağlayabileceği gelir arasındaki farkı ifade ediyor. Bu rakam, Swiss Re Institute'un 2026 yılı için doğal afetlerden kaynaklanan küresel koruma açığını yaklaşık 424 milyar ABD doları olarak hesaplayan tahmininin iki katından fazla seviyeye ulaşıyor.
Doğal afetler görünür, emeklilik açığı ise sessiz büyüyor
Uzmanlar, doğal afetlerin meydana geldikleri anda büyük ekonomik ve sosyal etkiler oluşturduğu için kamuoyunun gündeminde daha fazla yer bulduğunu, buna karşın emeklilik tasarruf açığının uzun yıllar boyunca fark edilmeden büyüyen yapısal bir risk olduğuna dikkat çekiyor.
Haziran ayında Venezuela'da meydana gelen depremlerin ekonomik kaybının 10 milyar ABD dolarını aşmasının beklendiği belirtilirken, emeklilik alanındaki finansman açığının ise çok daha yüksek boyutlara ulaştığı ifade ediliyor.
Avrupa'da da tamamlayıcı emeklilik yaygın değil
Insurance Europe tarafından yayımlanan 2025 Consumer Survey sonuçlarına göre Avrupalıların yüzde 41'inin herhangi bir tamamlayıcı emeklilik planı bulunmuyor. Uzmanlar, Avrupa'da yalnızca tasarrufların artırılmasının değil, aynı zamanda bu tasarrufların uzun vadeli yatırımlara yönlendirilmesinin de öncelikli gündem maddeleri arasında yer aldığını vurguluyor.
Türkiye'de çalışma çağındaki nüfusun büyük bölümü BES dışında
Türkiye'de ise yaklaşık 59 milyon çalışma çağındaki nüfusa karşılık 18 milyon Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS) katılımcısı bulunuyor. Bu veriler dikkate alındığında, çalışma çağındaki nüfusun yaklaşık yüzde 70'inin bireysel emeklilik tasarrufuna sahip olmadığı değerlendiriliyor.
Sektör temsilcileri, tamamlayıcı emeklilik sistemlerinin kapsayıcılığının artırılmasının hem bireylerin emeklilik dönemindeki gelir güvenliği hem de kamu maliyesi üzerindeki uzun vadeli yükün azaltılması açısından önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Kamu maliyesi üzerindeki baskı artıyor
Uzmanlara göre doğal afetler ve emeklilik tasarruf açığı farklı alanlarda ortaya çıksa da ortak bir noktada birleşiyor. Her iki alanda da yeterli finansal koruma sağlanamadığında maliyet, uzun vadede bireylere ve kamu maliyesine yansıyor. Doğal afetlerde yeniden inşa harcamaları ön plana çıkarken, emeklilikte yetersiz tasarruflar kamu emeklilik sistemi ve sosyal destek mekanizmaları üzerindeki finansal baskıyı artırıyor.
Sektör uzmanları, doğal afetlere yönelik koruma mekanizmaları kadar emeklilik tasarruf açığının kapatılmasına yönelik politikaların da küresel ekonomik dayanıklılık açısından kritik önem taşıdığına işaret ediyor.
