ABD/İsrail-İran Savaşı'nın Orta Doğu'da yarattığı jeopolitik gerilim, yalnızca enerji piyasalarını değil, deniz taşımacılığı ve sigorta sektörünü de doğrudan etkiledi. Özellikle Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin aksaması ve savaş riskinin yükselmesiyle birlikte gemi sigorta primleri önemli ölçüde artarken, küresel piyasalarda enflasyon beklentileri ve tahvil faizleri üzerinde de baskı oluştu.
Yılın ilk yarısına enflasyonun gerileyeceği ve merkez bankalarının faiz indirimlerine başlayacağı beklentisiyle giren küresel piyasalar, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve Tahran'ın misillemeleriyle yön değiştirdi. Bölgesel çatışmanın enerji arzını tehdit etmesi, petrol fiyatlarını yukarı taşırken, artan savaş ve nakliyat sigortası maliyetleri de küresel ticaret üzerinde ilave baskı yarattı.
Uzmanlar, özellikle Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerleri için uygulanan savaş riski sigortalarının (War Risk Insurance) primlerinde yaşanan artışın, taşımacılık maliyetlerini yükselttiğine dikkat çekiyor. Bu durumun enerji fiyatlarına yansımasıyla birlikte küresel enflasyon beklentileri de yeniden yükselişe geçti.
Faiz indirimi beklentileri yerini şahin politikalara bıraktı
Enerji ve sigorta maliyetlerindeki yükselişin enflasyonist baskıları artırması, merkez bankalarının para politikası beklentilerini de değiştirdi.
Savaş öncesinde piyasalarda ABD Merkez Bankası'nın (Fed) yıl içinde iki faiz indirimi yapacağı fiyatlanırken, çatışmaların ardından bu beklenti tamamen tersine döndü. Piyasalar artık Fed'in yıl sonuna kadar faiz artırabileceğini öngörüyor.
Bu gelişmeler doğrultusunda ABD'nin 5 yıllık tahvil faizi yaklaşık 50 baz puan artışla yüzde 4,23'e, 10 yıllık tahvil faizi ise yüzde 4,47'ye yükseldi.
Avrupa'da enerji ve sigorta maliyetleri ECB'yi harekete geçirdi
Orta Doğu'daki gerilim Avrupa'da da enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı. Artan enerji fiyatları ve buna bağlı yükselen lojistik ile sigorta maliyetleri enflasyon görünümünü bozarken, Avrupa Merkez Bankası (ECB) uzun süren bekleyişin ardından faiz artırma kararı aldı.
ECB, geçen ay politika faizlerini 25 baz puan artırarak Eylül 2023'ten bu yana ilk faiz artışını gerçekleştirdi. Banka, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve jeopolitik risklerin enflasyon üzerindeki etkisini kararın temel gerekçeleri arasında gösterdi.
ECB Başkanı Christine Lagarde, küresel ekonomide risklerin daha dengeli hale geldiğini belirterek, "Enflasyon cininin yeniden şişeden çıkmasına izin vermeyeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.
Sigorta maliyetleri küresel ticaretin yeni risk başlıklarından biri
Uzmanlar, savaş dönemlerinde yalnızca petrol fiyatlarının değil, nakliyat ve savaş riski sigortalarının da küresel ticaret maliyetlerini belirleyen temel unsurlar haline geldiğine dikkat çekiyor. Özellikle enerji taşımacılığında yükselen sigorta primleri, navlun fiyatlarını artırırken bunun enflasyon ve para politikaları üzerinde dolaylı etkiler oluşturduğu ifade ediliyor.
Avustralya merkezli KCM Trade Global Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, petrol fiyatlarının yanı sıra yükselen sigorta maliyetlerinin de enflasyon beklentilerini beslediğini belirterek, petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş yaşanması halinde merkez bankalarının daha uzun süre sıkı para politikası uygulamak zorunda kalabileceğini söyledi.
