Allianz Trade, şirketlerin işletme sermayesini nakde dönüştürme hızını ölçen yıllık Alacak Tahsil Süresi (Days Sales Outstanding-DSO) ve Nakit Dönüşüm Döngüsü (Cash Collection Cycle-CCC) raporunu yayımladı. Ticari alacak sigortasında dünya lideri olan Allianz Trade'e göre göre küresel nakit dönüşüm döngüsü 2025 yılında 67 güne yükselerek tarihsel ortalamaların üzerinde kalmayı sürdürdü. Bu gelişmede, şirketlerin tedarik zinciri dayanıklılığını artırmak amacıyla daha fazla stok tutmaları belirleyici rol oynadı.
Artan stoklar beraberinde dayanıklılığı da artırırken nakde dönüşüm sürecini yavaşlatıyor
Küresel nakit dönüşüm döngüsü, 2025 yılında yarım gün artarak 67 güne yükseldi. Bu seviye, son 10 yılın ortalamasının 3 gün üzerinde ve 2023'te görülen 68 günlük zirveye oldukça yakın. Bu eğilimde henüz bir yavaşlama işareti görülmezken, artışın temel nedeni ise şirketlerin dayanıklılıklarını artırmak amacıyla daha fazla stok bulundurması olarak öne çıkıyor.
Allianz Trade İflas Araştırmaları Baş Analisti Maxime Lemerle, konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu: "Stok Devir Süresi (DIO), bugün küresel nakit dönüşüm döngüsünün yaklaşık yüzde 80’ini açıklıyor. Bu durum, şirketlerin işletme modellerinde köklü bir değişime işaret ediyor. Yöneliyor, operasyonel verimliliği ön plana çıkaran ‘just-in-time’ yaklaşımından uzaklaşarak, dayanıklılığa odaklanan ‘just-in-case’ modeline yöneliyor. Daha yüksek stok seviyeleri kısa vadede nakde dönüşmesi beklenmeyen varlıklara daha fazla sermaye bağlanması anlamına geliyor. Ancak bunun karşılığında şirketler, jeopolitik belirsizlikler, tedarik zinciri aksaklıkları ve küresel ticarette artan parçalanma risklerine karşı daha güçlü bir koruma ve daha fazla esneklik elde ediyor. Tedarik zincirleri artık yalnızca maliyet optimizasyonu ekseninde değil; güvenlik, dayanıklılık ve stratejik esneklik kriterleri doğrultusunda yeniden şekilleniyor.”
Allianz Trade'e göre, küresel Stok Devir Süresi (Days Inventory Outstanding-DIO) 2025 yılında 53 güne ulaştı. Bu seviye, 2024'e kıyasla değişmezken, pandemi öncesindeki 48 günlük ortalamanın oldukça üzerinde bulunuyor. Buna karşılık, Alacak Tahsilat Süresi (Days Sales Outstanding- DSO) şirketlerin nakit akışı üzerinde ilave bir baskı oluşturmuyor. Küresel ödeme vadeleri geçen yıl az bir artışla 56,5 güne yükseldi ve 2022'den bu yana bu seviyede istikrarını korudu. Pandemi öncesi ortalamanın da hâlâ 3 gün altında seyrediyor.
Dayanıklılık tedarik zincirlerini yeniden şekillendirirken sektörler arasındaki farklılaşma derinleşiyor.
Küresel ölçekte sektörler arasındaki farklılaşma son derece belirgin olup, bu durum stratejik sektörlerle ekonominin geri kalanı arasında bir ayrışmaya işaret ediyor. Şirketlerin yüzde 25'inde nakit dönüşüm döngüsü (Cash Collection Cycle-CCC) 43 günün altında gerçekleşirken, diğer yüzde 25'inde ise 107 günü aşıyor. Allianz Trade'in analiz ettiği 20 sektörün 12'sinde nakit dönüşüm döngüsü uzarken, 8 sektörde ise düşüş kaydedildi.
2025- 2024 yıllarında nakit dönüşüm döngüsünün uzadığı sektörler arasında 4 günlük artış ile otomotiv tedarikçileri yer alıyor. Yine 2025- 2024 yıllarında nakit tahsilat döngüsünün kısaldığı sektörler arasında ise; eskiye oranla düşük olan 3 gün artışla kâğıt, metaller ve tekstil bulunuyor. Nakit tahsilat döngüsünün kısaldığı sektörler arasında ise 6 günlük düşüşle ulaşım ekipmanları, 4 günlük düşüşle bilgisayar ve telekomünikasyon, 3 günlük düşüşle de enerji yer alıyor.
Maxime Lemerle, nakit tahsilat döngüsü ile ilgili ise şu değerlendirmede bulundu: "Özellikle yukarı yönlü üretim ve sanayi girdileri gibi tedarik zincirindeki parçalanmadan en fazla etkilenen sektörler, stok tamponlarını artırarak işletme sermayesi ihtiyaçlarının yapısal olarak yükselmesine neden oldu. Buna karşılık enerji, ulaşım ekipmanları ve dijital altyapı gibi stratejik öneme sahip bazı sektörler, artan jeopolitik belirsizliklere rağmen nakit dönüşüm döngülerini kısaltmayı başardı. Bu durum, muhtemelen daha güçlü fiyatlama gücü, sağlam nakit yaratma kapasitesi, destekleyici sanayi politikaları ve devam eden yapısal talebin bir kombinasyonunu yansıtıyor."
2026 yılında neler bekleniyor?
Allianz Trade, 2026 yılında küresel nakit dönüşüm döngüsünde sınırlı bir artış öngörüyor. Ancak bu artışın iki temel unsur nedeniyle kontrol altında kalması bekleniyor.
İlk olarak, ABD-İran çatışmasından en fazla etkilenen sektörlerin, finansman ihtiyaçları kritik seviyelere ulaşmadan önce stok devir süresini (DIO) daha fazla artırabilecek alanlarının sınırlı olduğu değerlendiriliyor. İkinci olarak ise yapay zekâ altyapıları ve veri merkezlerine yönelik özel sektör yatırımlarının sürmesi bekleniyor. Bu yatırımların bilgisayar ve telekomünikasyon ile yazılım ve bilgi teknolojileri sektörlerini destekleyerek ekonominin önemli bir bölümünde nakit dönüşüm döngüsündeki baskıyı azaltması öngörülüyor.
Maxime Lemerle, 2026 beklentilerine ilişkin olarak şunları söyledi: “Enerji güvenliği, stratejik stoklar ve tedarik zinciri dayanıklılığını güçlendirmeye yönelik adımlar ile çatışmanın doğrudan etkilerinin, küresel stokta kalma süresini yaklaşık 2 gün artırmasını bekliyoruz. Hesaplamalarımıza göre stok devir süresindeki (DIO) her ilave 1 günlük artış, küresel nakit dönüşüm döngüsünde yaklaşık 1,16 günlük yükselişe karşılık geliyor. Bununla birlikte, söz konusu artışın 2022 yılında yaşanan şok sonrasında nakit dönüşüm döngüsünün 5 gün yükseldiği döneme kıyasla oldukça sınırlı kalacağını öngörüyoruz.”
Notlar
DSO (Days Sales Outstanding / Alacak Tahsil Süresi): Satışlardan doğan alacakların tahsil edilmesi için geçen ortalama süreyi ölçer.
CCC (Cash Conversion Cycle / Nakit Dönüşüm Döngüsü): Şirketlerin işletme sermayesine bağladıkları fonları ne kadar sürede yeniden nakde dönüştürdüğünü gösterir.
DIO (Days Inventory Outstanding / Stok Devir Süresi): Stoklara bağlanan sermayenin ortalama ne kadar süreyle stoklarda kaldığını ölçer.
