Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni yönetmelikle birlikte evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerinin daha koordineli, dijital altyapıyla entegre ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor. Yönetmelik, yalnızca sağlık hizmetlerinin sunumuna ilişkin standartları belirlemekle kalmıyor; gelecekte hayata geçirilmesi planlanan yaşlı bakım sigortası sistemine de güçlü bir zemin hazırlıyor.
Yeni düzenleme kapsamında, Evde Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Merkezi (ESKOM) kuruluyor. ESKOM; evde sağlık başvurularını değerlendirerek hastaları uygun hizmet modeline yönlendirecek, kabul, sevk, nakil ve taburculuk süreçlerini takip edecek ve evde sağlık hizmetlerini aile hekimliği, hastaneler, palyatif bakım merkezleri ve uzaktan sağlık hizmetleriyle entegre şekilde koordine edecek.
Yönetmelikle birlikte Evde Sağlık Yönetim Sistemi (ESYS), Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS), Aile Hekimliği Bilgi Sistemi (AHBS) ve Uzaktan Sağlık Bilgi Sistemi (USBS) ortak dijital altyapıda buluşturuluyor. Böylece hasta kayıtlarının tek sistem üzerinden izlenmesi, bakım süreçlerinin kesintisiz yürütülmesi ve kurumlar arası bilgi paylaşımının hızlandırılması amaçlanıyor.
Düzenleme, evde sağlık hizmetlerinin kapsamını da genişletiyor. Tanısı konmuş hastalıkları nedeniyle yatağa, cihaza veya eve bağımlı olan bireylerin yanı sıra, yaşlılığı nedeniyle sağlık hizmetine erişmekte güçlük yaşayan kişiler de evde sağlık hizmetlerinden yararlanabilecek. Hizmetler; koruyucu sağlık uygulamaları, teşhis, tedavi, rehabilitasyon, tıbbi bakım ve izlem süreçlerini kapsayacak şekilde sunulacak.
Yönetmelikte palyatif bakım hizmetlerine yönelik önemli yenilikler de yer alıyor. Erişkin ve çocuk palyatif bakım servisleri için yeni standartlar belirlenirken, hastanelerde Palyatif Bakım ve Evde Sağlık Koordinasyon Birimleri kurulması zorunlu hale getiriliyor. Ayrıca taburcu edilen hastaların en geç üç gün içinde evde sağlık ekipleri tarafından ziyaret edilmesi ve bakım planlarının aile hekimleriyle dijital ortamda paylaşılması öngörülüyor.
Yeni düzenleme, uzaktan sağlık hizmetlerini de sistemin ayrılmaz bir parçası haline getiriyor. Hekimin uygun görmesi ve hastanın talep etmesi halinde evde sağlık hizmetlerinin bir bölümü uzaktan sağlık uygulamaları aracılığıyla yürütülebilecek.
Yaşlı bakım sigortası için önemli bir altyapı
Uzmanlara göre yönetmelik, uzun süredir gündemde olan yaşlı bakım sigortasının uygulanabilirliği açısından kritik bir eşik niteliğinde.
Evde sağlık hizmetlerinin dijital altyapıyla desteklenmesi, hizmet standartlarının belirlenmesi, bakım koordinasyonunun tek merkezden yürütülmesi ve farklı sağlık hizmetleri arasında entegrasyonun sağlanması sayesinde, ileride kurulabilecek yaşlı bakım sigortası sistemi için önemli bir hizmet sunumu deneyimi oluşturulacak.
Ancak uzmanlar, yalnızca hizmet altyapısının yeterli olmayacağına da dikkat çekiyor. Sistemin sürdürülebilirliği için finansman modelinin bugünden planlanması gerektiği belirtiliyor.
Bu kapsamda, Türkiye'de herkes için temel güvence sağlayacak kamusal bir uzun süreli bakım sigortası oluşturulması; özel sigorta sektörünün ise bugün Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve özel sağlık sigortalarında olduğu gibi bu temel yapının üzerinde tamamlayıcı bir rol üstlenmesinin sürdürülebilir bir model oluşturacağı ifade ediliyor.
Belediyelere daha güçlü rol önerisi
Değerlendirmelerde, Almanya ve Japonya gibi yaşlı bakım sigortasını başarıyla uygulayan ülkelerde olduğu gibi belediyelerin de sosyal bakım, günlük yaşam desteği ve yerel koordinasyon süreçlerinde daha aktif görev üstlenmesinin sistemin etkinliğini artıracağı vurgulanıyor.
Uzmanlara göre, sağlık hizmetlerinin yanı sıra sosyal destek mekanizmalarının da sisteme entegre edilmesi, yaşlanan nüfusun ihtiyaçlarına daha kapsamlı ve sürdürülebilir çözümler sunulmasını sağlayacak.
Yeni yönetmelikle oluşturulan hizmet altyapısının, gelecekte hayata geçirilebilecek yaşlı bakım sigortası için önemli bir hazırlık niteliği taşıdığı değerlendirilirken, finansman ve sosyal bakım boyutuna yönelik düzenlemelerin de önümüzdeki dönemde gündeme gelmesi bekleniyor.