Milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren erken emeklilik koşulları ve sigorta başlangıcına dair detaylar açıklığa kavuştu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı çalışma hayatına yönelik yeni projelerini hayata geçirmeye hazırlanırken, vatandaşlar eksik primlerin tamamlanması ve 18 yaş altı sigortalılık gibi konuları yakından takip ediyor.
Son üç yıl içinde büyük bir kısmı EYT kapsamında olmak üzere milyonlarca kişiye maaş bağlayan Sosyal Güvenlik Kurumu, bir yandan da geriye dönük denetimlerini sıklaştırarak usulsüzlüklerin ve sahte kayıtların önüne geçmeyi hedefliyor.
Sigorta başlangıcı ve süresi arasındaki fark
Sabah Gazetesi'nden Önder Yılmaz'ın haberine göre, sigortalılık başlangıcı, kişinin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihi ifade ediyor. Sigortalılık süresi ise işe başlanan tarih ile emekli maaşının bağlandığı veya vefat durumunda ölüm tarihi arasında geçen zaman dilimi olarak tanımlanıyor. Emeklilikte prim günü hesabı için sigorta başlangıç tarihi esas alınırken, yirmi beş yıllık sigortalılık süresinin hesaplanmasında kişinin on sekiz yaşını doldurduğu tarih dikkate alınıyor.
18 yaş öncesi çalışmaların emekliliğe etkisi
On sekiz yaşından önce sigortalı olmak emeklilik sürecinde prim gün sayısı bakımından avantaj sağlıyor ve bu dönemde ödenen primler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geçerli kabul edilerek toplam prime dahil ediliyor. Ancak kıdem hesabında da yirmi beş yıllık sürede olduğu gibi on sekiz yaşını doldurma tarihi esas alınıyor. On sekiz yaş altındaki çalışma süreleri ne kadar uzun olursa olsun kıdem tazminatı hesabına eklenmiyor.
Aile yanında çalışma ve staj dönemleri
Kurum, ebeveyne ait iş yerlerinde on sekiz yaşından önce geçen sigortalılık sürelerini belirli yasal şartlar karşılanmadığında iptal ediyor. Çocuğun sigortalı sayılabilmesi için vasi katılımıyla yapılmış ve hakim tarafından onaylanmış bir hizmet sözleşmesinin bulunması gerekiyor; aksi takdirde başlangıç ve prim günleri geçersiz sayılıyor. Öte yandan staj döneminde sadece iş kazası ve meslek hastalığı primleri yatırıldığı için bu süreler emeklilikte hesaba katılmıyor ve yalnızca sicil başlangıcı olarak sistemde kayıtlı kalıyor.
Geriye dönük denetimlerle binlerce iptal
Sosyal Güvenlik Kurumu, emeklilik işlemleri sırasında ve sonrasında hizmet dökümleri, işe giriş çıkış kayıtları, askerlik ve doğum borçlanmaları ile sahte sigortalılık iddialarını geriye dönük olarak inceliyor. Hatalı veya gerçeğe aykırı durumların tespiti halinde emeklilik kararları yeniden değerlendirilerek haksız ödemeler geri talep ediliyor. Son beş yılda gerçekleştirilen denetimlerde 560 bin 540 kişinin sahte sigortalı olduğu saptanırken, incelemeler sonucunda 9 bin 304'ü SSK, 2 bin 905'i Bağ-Kur kapsamında olmak üzere toplam 12 bin 209 kişinin emekliliği iptal edildi.
Milyonlarca kişi emeklilik hakkı kazandı
Emeklilikte yaşa takılanlara yönelik yasal düzenlemenin yürürlüğe girdiği 2023 yılının mart ayından 2026'nın ocak ayına kadar olan süreçte 2,6 milyon kişi EYT kapsamında başvuruda bulunarak emekli aylığı almaya başladı.
Aynı dönemde normal kriterleri karşılayan yaklaşık 660 bin sigortalının da eklenmesiyle toplamda 3,3 milyon kişi emeklilik hakkı elde etti. Yalnızca 2025 yılı içerisinde tüm statüler kapsamında yaklaşık 440 bin kişinin emeklilik işlemi tamamlanırken, bu işlemlerin 204 binlik kısmını EYT düzenlemesinden yararlananlar oluşturdu.