İktidarın, dijital platform çalışanlarına yönelik yeni bir yasal düzenleme üzerinde çalıştığı öğrenildi. Algoritma temelli iş dağıtımı yapan yerli ve yabancı dijital platformlarda çalışan motokuryeler, kargo ve yemek dağıtım personeli gibi çalışanları kapsayan kapsamlı bir mevzuat hazırlığı yapıldığı belirtiliyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışma ile dijital platform çalışanlarının hukuki statüsünün ilk kez açık ve net bir yasal çerçeveye kavuşturulacak.
Yüz binlerce çalışan için hukuki belirsizlik
Dijital platform iş modeli; internet tabanlı sistemler üzerinden müşteri, platform sağlayıcı ve hizmet veren çalışanın bir araya geldiği ulaşım, lojistik ve yemek dağıtımı gibi alanları kapsıyor. Mevcut Türk hukukunda bu çalışanların "işçi mi yoksa bağımsız çalışan mı" olduğuna dair özel bir düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle yüz binlerce çalışan için hukuki belirsizlik yaratıyordu. Sabah Gazetesi'nden Önder Yılmaz'ın haberine göre yeni düzenleme ile bu kişilerin iş ilişkileri tanımlanarak hak kayıplarının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Primler otomatik kesilecek
Düzenlemenin en kritik maddelerinden biri, özellikle esnaf kuryeler için büyük bir sorun olan sosyal güvenlik primleri konusu.
Mevcut sistemde BAĞ-KUR (4/b) kapsamında olan ancak prim borcu nedeniyle sağlık ve emeklilik haklarından yararlanamayan çalışanlar için primler, ücret ödenmeden önce doğrudan kaynaktan otomatik olarak kesilecek.
Sosyal güvenlik garantisi
Bu model ile kuryelerin primlerini düzenli yatıramaması nedeniyle sigorta kaydının silinmesi riski ortadan kalkacak; kesintisiz genel sağlık sigortası ve emeklilik haklarına erişim sağlanacak.
Hazırlanan taslağın içeriği
Platformların tek taraflı olarak iş ilişkisini sonlandırması veya sebepsiz yere sistemi kapatması (anahtar kapatma) uygulamaları sınırlandırılarak iş güvencesi sağlanacak. İş alma süreçlerini, performans değerlendirmelerini ve ücretleri belirleyen algoritmaların yasal sınırları çizilecek. Esnek çalışma modeli korunurken, şeffaf bir performans sistemi getirilecek. Çalışanlara işsizlik sigortası, iş sağlığı ve güvenliği standartları ile sendikal haklara erişim imkânı tanınacak.
AB modeline paralel hazırlanıyor
Düzenleme, Avrupa Birliği’nin platform çalışanlarını “işçi” statüsüne yaklaştıran yaklaşımına paralel hazırlanıyor. AB’de 8 Şubat 2024’te platform çalışanlarının işçi sayılmasına yönelik yasal zemin oluşturulurken, Türkiye’de planlanan düzenlemenin ise esnek çalışma modelini koruyarak çalışanların haklarını güvence altına alması hedefleniyor.